Düzceli Orpheus

  • 2.04.2022 11:14

Bir santimetreden küçük, taş, seramik ya da camdan yapılmış, üzerinde dekoratif figürler ile birlikte bir sanat eseri olan antik bir halı gördünüz mü?

Eğer görmediyseniz bir zaman makinesiyle 1800 yıl önceye gitmenize hiç gerek yok!

Şehir merkezine yaklaşık 8 km uzaklıktaki Konuralp Müzesi’ne gidip, ikinci kata çıkıp, aşağıya doğru bakmanız yeterli. Tam orada serili vaziyette yaklaşık 1800 yıllık, varlıklı bir aileye ait villanın zemin döşemesi için yapılmış bir mozaikle karşılaşacaksınız.

Kökeni milattan önce 3. bin yıla dayanan mozaik yapımı iki aşamadan oluşmaktadır. Malzemenin toplanıp, istenen boyutlara ve renklere göre ayrılması mozaik yapımının ilk aşamasıdır. İkinci aşamada ise bu kübik parçaların bağlayıcı malzemeyi oluşturacak harçla birlikte uygulanacak alana yerleştirilme işlemi uygulanır. Antik Çağ’da dinsel veya kamusal yapılara, şehir merkezindeki kaldırımlara ve varlıklı ailelerin evlerine yapılan mozaikler mimari dekorasyon örnekleridir. Tam bir sanat eseri olan mozaik betimlemeleri, çeşitli geometrik motifler, zengin bitkisel kompozisyonlar ve o dönemde yaşayan toplumun sosyal statüsüyle ilgili figürlü figürsüz tasvirler ile çok çeşitlilik göstermektedir. Mozaikler geçmişin örf ve adetlerini, inançlarını, sosyal yaşamlarını günümüze yansıtan bir nevi ayna gibidir.

İşte bize antik yaşam hakkında değerli bilgiler sunan mozaiklerden bir tanesi, kentimizin müzesi olan Konuralp Müzesi’nde sergilenmektedir. 1950’li yıllarında kentin güney tarafında tesadüfen bulunan mozaiğin tam orta bölümünde yuvarlak bir madalyonun içinde oturur vaziyette ve sol dizine yerleştirdiği dikdörtgen formdaki müzik aletini çalan Orpheus betimi bulunur. Orpheus’un sağ tarafında yukarıdan aşağıya doğru sırasıyla atmaca, tavus kuşu, ördek, geyik ve Orphesus’un ayağının yanında aslan figürü betimlenmiştir. Sol tarafında ise figürler, mozaiğin bu kısmı fazlasıyla deforme olduğu için çok net seçilememektir. Sadece üst kısmında bir karga figürü ve Orpheus’un sol ayağının dibinde panter figürü diğerlerine oranla daha anlaşılabilmektedir. Panonun Orpheus madalyonundan arta kalan dört köşesine yerleştirilmiş kadın başları ise dört mevsimi temsil etmektedir.

Ana merkezindeki “Orpheus” betiminden dolayı mozaik, literatürde “Orpheus Mozaiği” diye adlandırılmıştır. Peki bu Orpheus kimdir?

Mitolojiye göre Trakya kralı Oiagros ve Muse Kalliope’nin oğlu olan Orpheus, lirini eline alıp çalmaya başladığında vahşi doğayı, hayvanları huzura kavuşturan bir ozandır. Orpheus’un tasvirlerinde çoğunlukla aslan figürü ayakta ve tıpkı panter figürü gibi Orpheus’un hemen ayağının dibindedir. Yırtıcı hayvanların bu şekilde betimlenmesinden, ancak bu vahşi hayvanlar Orpheus’un huzur verici melodileriyle sakinleşiyorlar yorumuna da varılabilir. Ülkemizde bilinen sekiz adet Orpheus betimli zemin mozaiklerinden birinin Konuralp Müzesi’nde yer alması kentimizi ayrıcalıklı kılmaktadır.

Tarih boyunca mimari dekorasyonun dili olan mozaiklerin, bulunduğu mekânı süslemeleri yanı sıra, üzerine betimlenen konular ile ait olduğu dönemin kültürel eğilimlerini göstermesi açısından da bizlere önemli bilgiler sunar. Günümüzde de dini mekânlarımızı veya yaşadığımız evleri rengarenk desenli duvar kağıtları ve halılarla güzelleştirme çabasının binlerce yıllık tarihinin kanıtları gibidir adeta.

 

Sağlıcakla kalın.

 

Yorum Yap

Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Düzce Postası Gazetecilik Matbaacılık Ticaret Ltd. Şti. (www.duzcepostasi.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Mobil Uygulamalarımız

IOS UygulamamızAndroid Uygulamamız