Mehmet Şimşek yazdı

Mehmet Şimşek yazdı
23.07.2020 - 08:19

Bir hafta önce kaleme aldığımız Atatürk’ün Düzce’ye gelmesiyle ilgili yazımız beklediğimizden daha fazla ilgi gördü. Özellikle Selamlar Köyü’nün isminin verilişiyle ilgili olarak ortaya koymaya çalıştığımız bilgi ve belgeler oldukça dikkat çekti.

Yine benzer şekilde Atatürk’ün 18 Temmuz gecesi Düzce’de neden konaklamadığı çeşitli kent söylenceleriyle açıklanıyor, birbiri ardına spekülasyonlar yapılıyordu.

18 Temmuz 1934 tarihli gazetelerin manşetten verdikleri haberler bu konuyla ilgili sis bulutunun dağılmasında önemli bir rol oynadı.

Tekrar edecek olursak; o günlerde Sisam adasına demirli olan İngiliz donanmasına ait gemide görevli bulunan İngilizler Kuşadası’na çıkmak isterlerken ‘dur’ ikazına uymamışlar ve bunun üzerine nöbetçi Türk askerleri ateşle karşılık vermişlerdi. Bunun üzerine İngiltere-Türkiye arasında bir kriz çıkmış, gelişmeleri Bolu ve Düzce’de takip eden Atatürk de programını yarıda keserek İstanbul’a hareket etmek zorunda kalmıştı.  Bugün konuyla ilgili önemli bir gazete küpürünü yayınlıyoruz.

 

ALİ BEŞER’İN KLASİKLEŞEN YAZISI

Atatürk ve 18 Temmuz kelimelerini yan yana koyduğumuzda ortaya çıkan anlamı ebedileştirmede önemli bir rol oynayan duayen gazeteci Ali Beşer’in anmanın tam sırası. Düzce Şehir Stadyumu’nun isminin 18 Temmuz olarak değişmesinde Beşer’in önerisiyle gerçekleştiğini hafızalarımızda tazeleyelim ve Ali Bey’in tarihi belge mahiyetinde olan o yazısını bir daha hatırlayalım.

Şöyle yazmıştı merhum Beşer:

18 Temmuz 1934 yılında yurt gezisi programı çerçevesinde Atatürk yanındaki heyetle Düzceyi de ziyaret etti. Boluda bir gece kaldıktan sonra Düzceye gelen Atatürk, kendisine hazırlanan konaklama odasına çıkmadan Yunanlılarla adalar konusundaki ihtilaf haberi üzerine ayrılmak zorunda kaldı. Atatürkü büyük bir heyecanla bekleyen Selamlar Köylüleri yol üzerinde kendilerine karşıladılar. Atatürk, köylülerin ilgisi karşısında kısa bir sure mola Verdi ve kendisine ikram edilen ayranı içti. Atatürk Düzceye girişinde Fettah Bey Tarlasında büyük bir kalabalık tarafından karşılandı, burada otomobilinden inerek, Halkevi kadar kendisini yolu iki yanında karşılayanları selamlayarak yürüdü. O gün konaklaması için ayrılan ve hazırlanan Halkevi önünde kalabalık tarafından etrafı sarılan Atatürk uzun bir sure Düzcelilerle sohbet etti. Atatürk, azınlıklarında Türk Vatandaşı sayılacağı emrini burada verdi.

 

DEPREMLE YİTİP GİDEN O ÇEŞME

Ben unutmuştum. Sağ olsun gazetemiz yazarlarından Harun Can Şerbetçi hatırlatınca derin bir oh çektiğimi itiraf edeyim; yoksa bu araştırma eksik kalacaktı! Atatürk’ün Düzce’ye Eski Bolu Caddesi’nden girip de halkla buluştuğu yerde (bugünkü Güngör Apartmanı’nın bulunduğu yer)  o günün anısına dikilen çeşmeden bahsediyorum. Benim kuşağımın gayet iyi bildiği Kervan Saray Tesisleri’nden Düzce’ye girip de bir parça ilerlediğinizde solda Atatürk’ün anısına Ali Beşer, emekli öğretmen Mehmet Aydın, ‘Hüsnü Onbaşı’ lakaplı Hüsnü Bektaş ve arkadaşlarının masrafını cebinden karşılayarak yaptırdıkları çeşme vardı.  Dönemin belediye başkanı Selahattin Olcar döneminde suyunun bağlandığı çeşmenin mermerinde Atatürk’ün şehre girişte burada durup su içtiğine dair bir yazı bulunuyordu.  Bu tarihi anıyı yaşatan çeşme 12 Kasım 1999 depreminde yerle bir oldu. Yerine yenisi yapılmadı.

 

KONUKÇU HOCA’NIN KALEMİNDEN

Prof. Dr. Enver Konukçunun 26 Aralık 1996 tarihinde Ankara Türk Dil Kurumu Konferans Salonunda verdiği konferansta "Reis-i Cumhur Gazi Mustafa Kemalin Bolu ve Sakarya Gezileri" başlıklı sunumunda o çeşmeye şöyle dikkat çekiyordu:

(…) Reis-i Cumhur Gazi Mustafa Kemal, Bolu dağı derbendi, Bakacak, Darıyeri, Kaynaşlı, Üçköprü, Civit yolu ile Düzceye doğrudan girdi. Bolu Caddesinde, Boludaki gibi bitmeyecek heyecanlı karşılandı. Fettah bey tarlası mevkii geçildikten sonra bir çeşme önünde otomobilinden indi. Yine öğrencilerle ilgilendi. Onu çılgınca alkışlayanlar arasında Karadenizli Demirler ailesinin küçük çocuğu Kemal Demir de vardı. Kaymakam, Belediye Başkanı ve bazı ileri gelenlerle kısa sohbetten sonra Düzce‘den ayrıldılar (…)

Dikkatinizi çekmiştir muhakkak…

Konukçu Hoca’nın satırlarında Atatürk’ün Düzce’de halkevine uğrayıp,  vatandaşlarla sohbet ettiğine dair bir kayda rastlanmıyor. 

 

“ATATÜRK BAKACAK’TA KARŞILANDI”

Hafta içinde telefonla görüştüğüm Düzce’nin ‘görsel hafızası’ Lütfi Şimşek, konumuzla ilgili olarak daha farklı şeyler söyledi. Lütfü Bey, ismiyle müsemma lütfedip, Damla Gazetesi için 3 Aralık 2012’de kaleme aldığı “Atatürk’ün Düzce’ye gelişi” başlıklı araştırma dosyasının küpürlerini benimle paylaştı.

Öncelikle Atatürk’ün Düzce’ye gelişinin 1950’lere kadar ‘Gazi Günü’ olarak şehirde kutlandığını anlatan Şimşek, Atatürk’ün, Eski Bolu Caddesi’nde değil Düzceli bir heyet tarafından Bakacak mevkiinde karşılandığının altını çiziyor: Bu bilgiler bizlere Atatürkün Düzceye gelişini organize eden komite başkanı jimnastik (beden eğitimi) öğretmeni rahmetli Ahmet Yenel hocamız tarafından bizlere aktarılmıştır. Daha sonraki yıllarda (1988) kendisini İstanbulda bulunduğu Ahmet Hocamız Levent Huzurevinde 99 yaşında iken vefat etmiştir. Lütfü Şimşek kendisine aktarılan bilgiler ve yaptığı araştırmalar ışığında Atatürk’ün Düzceliler tarafından karşılanma törenini coğrafi olarak daha da gerilere getiriyor:

 

HALI SERDİKLERİ İÇİN SİTEM ETMİŞTİ

Bolulular Atatürk’e Bolu Dağı Bakacak mevkiine kadar eşlik ediyor. Ahmet Yenel başta olmak üzere Düzceli heyet Atatürk’ü Bakacak’ta karşılıyor. Bu olayı ‘Yeşil Düzce’ gazetesini çıkaran merhum Orhan Bayraktar’ın tuttuğu düzenli günlüklerden de okumak mümkündür.  Bugünkü İmam-Hatip Camii’nin bulunduğu yerde otomobilinden inen Atatürk ve yanındakiler bugünkü belediye binasının bulunduğu hükümet konağının önünde tören alayı düzenleniyor.  Burada Bolu Valisi, Düzce Kaymakamı Şakir Bey ve Belediye Başkanı Mehmet Kasapoğlu’nun hazır bulunduğu bir askeri bando eşliğinde bir tören yapılıyor. Atatürk kendisine sevgi gösterisinde bulunan kalabalığı selamlıyor. Atatürk daha sonra istirahat etmesi için hazırlanan Emir Kırtasiye ve Altan Kuyumculukun olduğu yerde hizmet veren Düzce Halkevine geçiyor. Yürüdüğü güzergâhın üstüne halıların serildiğini gören Atatürk bu uygulamadan hoşnut olmadığını dile getiriyor. Halkevi önünde bekleyen Yüzbaşı Yaver Özbilenin kızı Emine Muazzez Özbilen tarafından Atatürke çiçek sunuluyor. Atamız henüz Kızılcahamamdayken Yunanlılarla adalarda sorun çıktığı telgrafı ulaşıyor. Dolayısıyla Atatürk ziyaretini 2-3 gün kısa tutarak İzmire dönmek zorundadır. Düzceden İzmire doğru yola çıkıyor.

Atatürk daha sonra İbrahimağa mevkiinde yol çalışmasından dolayı mola verince yoğun ilgiyle karşılanmış, kendisine ikram edilen ayranı içtikten sonra köyün adını sorduğunda İbrahim Ağa cevabını almış ve O zaman buranın adı Selamlar olsun demiştir.

 

SON SÖZ YERİNE:

Bolu ziyaretini tamamlayan Atatürk, Bolu heyeti tarafından şimdiki Emniyet moteli mevkiindeki bulunan ayrılık çeşmesinden Düzce’ye yolcu edilir. Düzce sınırlarında öncü bir heyet tarafından Bakacak mevkiinde karşılanır. Resmi karşılama Eski Bolu yolu üzerinde şimdiki Fettah Bey tarlası mevkiinde olur. Mülki erkân,  öğretmenler ve bir kısım öğrenci tarafından karşılanan Atatürk Halkevinde kısa bir dinlenme ve sohbetten sonra malum Ege’deki kriz dolayısıyla mecburen yoluna devam eder. Yol çalışmaları dolayısıyla Selamlar köyünde mola verir ve burada unutulmaz anılar bırakır. Hendek sınırında İzmit heyeti tarafından karşılanır.

Yorum Yap

Yorum yazarak yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Düzce Postası Gazetecilik Matbaacılık Ticaret Ltd. Şti. (www.duzcepostasi.com) hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

E-Gazete

  • 14.05.2022

E-Gazete Arşivi

Mobil Uygulamalarımız

IOS UygulamamızAndroid Uygulamamız