Köy ve Mahalle Muhtarlık Seçimleri

Sevgili Düzce Postası okuyucuları, 30 yıllık bilgi birikimimi sizlerle paylaşacağım bu yazı dizisine kendimi tanıtarak başlamak isterim.

1994 yılında Köy İhtiyar Heyeti Azalığı ile başlayıp 1999-2014 yılları arası Düzce Merkez Çiftlik Köyü Muhtarı olarak 15 yıl aralıksız görev yaptım. 2002 yılından itibaren Türkiye Muhtarlar Derneği Düzce Şubesi Yönetim Kurulu Üyeliği ve 2006 yılından itibaren de Türkiye Muhtarlar Derneği Düzce Şubesi Başkanlığını yaptım.

Halen Ankara’da Türkiye Muhtarlar Derneği ve Muhtarlar Federasyonu Genel Merkezi Yönetim Kurulu üyeliklerim devam etmektedir.

1999 yılı depremlerinden sonra Düzce’nin il olarak ilan edilmesiyle il yapılanması çerçevesinde kurulması gereken birlik ve vakıfların kurucu üyeliklerinde bulundum. Ayrıca siyasi partilerde ve çeşitli sivil toplum örgütlerinde yöneticilik görevlerinde bulundum.

Halen bazı sivil toplum örgütlerinde aktif görevlerim devam etmekte olup edindiğim tecrübe bilgi ve birikimlerimi artık Düzce Postası Gazetesi aracılığı ile paylaşmaya çalışacağım.

5 yılda bir yapılmakta olan Mahalli İdareler Genel Seçimleri yasal süresinde 31 Mart 2024 Pazar günü yapılacaktır.

Bu seçimlerde yaşam standartlarını kamu ve özel sektörün hizmetlerini yerelde kolaylaştırıp buluşturacak olan Belediye Meclis Üyeleriyle beraber Belediye Başkanları, İl Genel Meclis Üyeleri, Muhtarlık ve Aza (İhtiyar Heyeti) seçimleri yapılacaktır.

Mahalli İdareler Genel Seçimlerinde seçtiğimiz belediyeler, belediye sorumluluk alanlarına, il genel meclis üyeleri, il özel idareleri aracılığı ile köylerimize taşra ve mücavir alanlara hizmet götürmektedirler.

Muhtarlar, devletin en küçük idari birimi olan köy ve mahalle temsilcileri olup kendi köy ve mahallelerindeki sorunların tespiti, hizmetlerin en iyi şekilde yürütülmesini sağlamaktadırlar.

Vatandaşlar, karşılaştığı sorunları ve taleplerini en küçük yerleşim birimleri olan köy ve mahallelerde muhtarlara aktarmakta, muhtarlarda taleplerle ilgili kurumlar nezdinde takibini yaparak çözümünü sağlamaktadırlar.

Yerelde taleplerin ve sorunların tespit ve çözüm noktasında belediyeler, il genel meclis üyeleri ve muhtarlık seçimlerinin bir arada yapıldığı Mahalli İdareler Seçimleri çok önem arz etmektedir.

Mevcut yasalarımıza göre belediye başkanları, belediye meclis üyeleri ve il genel meclis üyeleri, Yüksek Seçim Kurulu’nun ilan ettiği süre içerisinde bağlı bulunduğu Seçim Kurulu’na müracaat etmek şartı ile bağımsız veya bir siyasi partiden aday olabilmektedirler.

Ülkemizde Büyükşehir statüsünde olan 30 ilimizde İl Özel İdareleri kaldırıldığından Büyükşehir statüsü taşıyan illerde il genel meclis üye seçimleri yapılmamaktadır.

Muhtar ve aza seçimleri yasalarımızda adaylık esasına dayanmadığından muhtar ve aza adaylarının bağlı oldukları seçim kurullarına, valilik ve kaymakamlıklara önceden yazılı ve sözlü bildirimde bulunmalarına gerek yoktur.

Yani 18 yaşını doldurmuş en az 6 aydır o köy veya mahallede ikamet etmiş, okuryazar olan, seçilmeye yasal bir engeli bulunmayan her Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı seçimin son günü dahi köy ve mahallesinde muhtar ve aza adayı olarak çıkabilmektedir.

Muhtar ve azalar hiçbir siyasi parti adına ve siyasi parti adayı olarak aday olamazlar.

Arkalarına siyasi güç almadan seçildiklerinden muhtarlar, “demokrasinin temel taşları” olarak adlandırılmaktadır. Köy ve Mahalle sakinlerinin ilk başvurdukları, kamu kurumlarının ilk muhatap olarak ulaştığı yöneticiler muhtarlardır.

Yasal düzenlemelerle muhtarlarımızın özlük hakları, iletişim, değişim ve dönüşümlerin hızla gerçekleşmekte olduğu bu dönemde hizmetlerin daha verimli ve kaliteli yürütülebilmesi adına muhtar ve aza adayı olacakların hatta seçmenlerin bu konularda bilmesi ve dikkat etmesi gereken birçok hususlar bulunmaktadır.

Muhtarlar görev yaptığı köy ve mahallenin aynası olduğundan önem kazanmaktadır. Yasal haklarını bilen donanımlı muhtarlar kamunun ve halkın işlerini kolaylaştırmaktadır. Muhtar-aza adaylarının ve seçmenlerin bilmesi gereken bazı bilgileri tazelemekte fayda vardır.

MUHTARLIĞIN KISA TARİHÇESİ

Tarihte Muhtarlık teşkilatına benzer uygulamanın ilk defa göçü kontrol etmek, mahallelere giriş çıkışı denetim altına alarak güvenliği sağlamak ve yönetim aleyhinde yapılan dedikoduları önlemek için 1829’da İstanbul’da tayin edilerek uygulamaya konulduğunu görmekteyiz. Tarihçi Mehmet Güneş tarafından bulunan belgelere göre Sultan 2. Mahmut zamanında 1830 yılında Bolu’da Muhtarlık seçiminin yapıldığı anlaşılmaktadır. 1833’de Kastamonu’nun Taşköprü İlçesinde halk arasında saygınlığı olan tecrübeli, namuslu ve becerikli kimselerden seçilen iki kişi ‘muhtâr-ı evvel’ ve ‘muhtâr-ı sânî’ adıyla tayin edilmiştir.

Padişahın onayından geçen seçilmiş muhtarlara darphaneden adlarına mühür kazıtılarak yollanmıştır. O dönemde mahalle ve köylerin güvenliği, vergilerin toplanması, gelen ve gidenlerin kayıtlarının tutulması, doğum ve ölümlerin kayıtlarını tutulması ve takibi işleri muhtarların başlıca görevleri arasındaymış.

Günümüzde uygulanan muhtarlık sisteminin temeli 1864 Vilayet Nizamnâmesi ile başlamıştır. Bu Nizamnâme ile Müslümanların ve Gayri Müslimlerin beraberce yaşadığı köylerde her cemaatin kendi muhtarını ve İhtiyar Heyetini seçmesi kararlaştırıldı. İhtiyar Meclisi Köy/Mahalle idaresindeki yerini ilk defa bu nizamnâmeyle aldı.

İmamların ve gayri Müslimlerin ruhanî liderlerinin de üye olduğu, üye sayısı üç ile on iki arasında değişen bu meclisin görevi cemaat üyeleri arasındaki anlaşmazlıkları çözmek, cemaatlere düşen vergiyi kişilere paylaştırıp toplanması işini denetlemek, korucu ve bekçileri seçmek, gerekirse muhtarı, kaymakama şikâyet edip azlini istemekti.

Muhtarın görevleri; vergi toplanması, belediye hizmetleri, çeşme, okul ve mabetlerin bakım ve onarımı, bekçi ve korucuların idaresi, devletin resmî tebliğlerinin halka duyurulması, nüfus kayıtlarının tutulması, veraset davalarında mahkemelere yardımcı olunması şeklinde giderek genişledi.

Bir yolsuzluk sebebiyle tahkikat geçirip suçu sabit görülen muhtarlar doğrudan veya ihtiyar meclisinin isteği üzerine görevden alınabilirdi.

1871’de Nahiye Müdürlükleri kuruldu ve muhtarlar devletle olan işlerini Nahiye Müdürlüklerine bağlanarak yürütmeye başladı.

1913 yılında 1864 ve 1871 tarihli Vilayet Nizamnamesi yürürlükten kaldırılmış muhtarlar 1924 yılında çıkartılan 442 sayılı Köy Kanununa kadar hükümet izni ile görevlerine devam etmiştir…

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Aydın Dursun - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Düzce Postası Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Düzce Postası Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Düzce Postası Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Düzce Postası Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.

03

Zekimercan - Köy muhtarlarının işleri gerçekten yoğun ancak mahalle muhtarlarına ihtiyaç olmadığına dair bir kanaat lluştu. Buna ne dersiniz?

Yanıtla . 3Beğen . 0Beğenme 15 Şubat 22:29
01

Çeçen - Çok açıklayıcı ve anlaşılır bir yazı olmuş aydın abi,Tekrar muhtarlığa aday olacakmısınız.? İyi günler dilerim.

Yanıtla . 2Beğen . 1Beğenme 14 Şubat 16:25
02

Aydın Dursun - @Çeçen 01 nolu yoruma cevabı: Temennileriniz için çok teşekkür ederim. Muhtarlık ulvi bir görev olup sorumluluğu bir o kadarda ağırdır. Bu şartları taşıyan ve taşıyacak kardeşlerimize yol göstermek, talep olduğunda yardımcı olmanın daha faydalı olacağını düşünmekteyim.

Yanıtla . 2Beğen . 0Beğenme 14 Şubat 22:00