Cumhuriyet dönemi muhtarlıklar

Sevgili Düzce Postası okuyucuları yazımın ikinci bölümünde sizlere Cumhuriyet Dönemi Muhtarlıklarından bahsetmek isterim.

Cumhuriyet döneminde çıkartılan 442 sayılı Köy Kanununda Muhtarın görevleri devlet işleri ve köy işleri olmak üzere iki başlık altında düzenlenmiştir.

442 sayılı Köy Kanununda Muhtar, Köy yönetiminin başı ve devletin köydeki temsilcisi olarak tarif edilmiş. Köy Derneği tarafından beş yıllık bir süre için seçileceklerini belirtmiştir.

Muhtar, Köy tüzel kişiliğinin yürütme organı olması sebebiyle köyle ilgili görevleri, devletin köydeki temsilcisi olması nedeniyle de devletle ilgili işlevleri bulunmaktadır.

1 Ocak 1934’te 2295 sayılı kanunla Belediye Teşkilatı olan yerlerde Muhtar ve İhtiyar Heyetleri lağv edilerek görevlerinin önemli bir kısmı Belediyelere devredildi.

Ancak uygulamada bazı problemlerin çıkması üzerine 10 Nisan 1944’te 4541 sayılı Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanunla Mahallelerde tekrar Muhtarlıklar ihdas edildi.

Muhtarlar her yıl salma ağırlıklı Köy bütçesi oluşturup Muhtarlık ödeneklerini Köy bütçesinden almaktaydılar. Bütçede belirlenen salmayı vermeyen hanelerden icra marifeti ile tahsilatlar yapılmaktaydı.

Muhtarların Köy bütçelerinden ödenek almalarına 1977 yılında son verildi.

29 Ağustos 1977 tarihli 2108 sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasası ile İl Özel İdaresi vasıtasıyla verilmek kaydıyla Muhtarlara aylık ödenek tahsis edildi. Özel İdareler vasıtasıyla çok düşük bir ödenek verilirken yapılan iyileştirmelerle herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna bağlı olmayan Muhtarlar BAĞ-KUR kapsamına alındı. 2017 yılına kadar Muhtarlar yalnızca maaş alıyor primlerini kendileri ödemek kaydıyla 4/b sigortalı olabiliyordu. 2017 yılından sonra herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna bağlı olmayan Muhtarların primlerini devlet ödemektedir.

Muhtarlar öte yandan hizmetlerinden dolayı almakta oldukları diğer harçları yine tahsil etmeye devam etmektedirler. Günümüzde her bir Muhtarımızın aldığı ücret net asgari ücret tutarında olup Azaların her hangi bir maaş ve sosyal güvenlik hakkı bulunmamaktadır.

Eski karar defterleri ve yazışmalar incelendiğinde İhtiyar Heyetini oluşturan Muhtar ve Azaların bir bölümünün mühür kazıttıkları evraklara ve karar defterlerine imza yerine kazıttıkları mühür bastıkları görülmektedir. Her yıl hazırlanmak zorunda olan bütçelerin hatta kararların Köy katiplerinin ücreti mukabilinde hazırladıkları ve bu bütçe ve kararlara İhtiyar Heyetiyle birlikte Köy Katibi’ninde imza koydukları görülmektedir.

2015 yılından bu yana da her yıl 19 Ekim ‘Muhtarlar Günü’ olarak kutlanmaktadır.

Köy ve Mahalle Muhtarların geçmişle mukayese edilemeyecek kadar özlük ve sosyal haklarında iyileştirmeler yapılmış olup Belediyelerde Mahalle Muhtarları ile ilgilenen birimler oluşturulmuştur.

GÜNÜMÜZDE KÖY VE MAHALLE MUHTARLIKLARI

KÖY MUHTARLIKLARI: Köylerin Tüzel Kişiliği; Köy Derneği, İhtiyar Meclisi ve Muhtardan oluşur.

KÖY DERNEĞİ: Köylerde seçmen kütüğüne kayıtlı kadın ve erkeklerin oluşturduğu oy kullanmaya hakkı olan tüm seçmenlerden oluşur. Köy Derneği İhtiyar Meclisi ve Muhtarı seçer. Ayrıca Köy Derneği aldığı yazılı kararlar ile Köyün isteğe bağlı işlerini mecburi hale getirir.

KÖY İHTİYAR MECLİSİ: Köy Muhtarı ve Azalardan oluşur. Köy Derneği tarafından seçilir. Köy İmamı ve Öğretmeni Köy İhtiyar Meclisi’nin doğal üyesidir.

KÖY MUHTARI: Köy Derneği tarafından seçilir. Köy İhtiyar Meclisine başkanlık eder. Köy Tüzel Kişiliğini temsil eder.

Bazı büyük ve küçük Köylere bağlı birbirinden uzak Mezra ve Mahalleler bulunmakta olup bu tür yerleşim yerler Köy statüsüne olduğundan tüm iş ve işlemleri bağlı olduğu Köy Muhtarlıklarınca görülür.

Köylerimizin ve Köy İhtiyar Heyetlerinin temel yapısını oluşturan 442 sayılı Köy Kanununda Köy işleri, mecburi olan işler ve köylünün isteğine bağlı olan işler olarak tarif edilmiştir.

442 sayılı Köy kanununda Köy Muhtarların yapması gereken işler Köy işleri ve devlet işleri olarak belirlenmiştir. Yine aynı kanunda İhtiyar Meclisinin göreceği işlerde belirtilmiştir.

Özetle Köy Muhtarları aynı zamanda o köyde evleneceklerin işlemlerini yürütür. Evlendirme memurluğu görevini yapar. Yasalara uygun olan her türlü kararları alır ve uygular. Yasaların vermiş olduğu görevleri yerine getirir. Her yıl bütçe hazırlar ve bu bütçenin harcamasını yürütür. Köy Muhtarları görevleri kapsamına giren devlet işleri ve köy işlerini yürütürken neredeyse tüm kamu kurum ve kuruluşlarla, kolluk kuvvetleri ile işbirliği halinde yürütürler.

MAHALLE MUHTARLIKLARI:

4541 Sayılı Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanunla Mahalle Muhtarlıklarının kuruluş ve yetkileri belirlenmiştir.

Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetlerinin seçimi, 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanuna göre yapılmaktadır.

5393 sayılı Belediye Kanununda da Mahalle yönetimi tanımlanmıştır.

Mahalle Muhtarlıklarında Tüzel Kişilik yoktur. Mahallede seçmen kütüğüne kayıtlı kadın ve erkeklerin oluşturduğu oy kullanmaya hakkı olan seçmenler tarafından Mahalle Muhtarı ve Azaların içinde olduğu MAHALLE İHTİYAR HEYETİ (Mahalle Muhtarlığı) seçimi yapılır. Tüzel kişiliği olmadığından Mahalle Muhtarlıklarının kamu tüzel kişiliğini kullanabileceği yetkileri yoktur. Bütçe hazırlamazlar. Kolluk kuvvetleri ve bağlı olduğu Belediyelerle işbirliği halinde işlerini yürütür.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Aydın Dursun - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Düzce Postası Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Düzce Postası Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Düzce Postası Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Düzce Postası Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket 31 Mart Düzce Belediye Başkanlığı seçimlerinde oyunuzu hangi adaya vereceksiniz?
Tüm anketler